Verktøysamling etter skipstømrar Anders A. Kvande

Verktøysamlinga etter Anders A. Kvande 1849-1929

Verktøysamlinga har tilhøyrd skipsbyggaren Anders A. Kvande, skrivast også Qvande. Anders A. Kvande hadde skipsbyggeri i Bøfjorden og fleire skip vart bygd ute i fjæra nedanfor det som i dag er Bøfjorden Sjøbruksmuseum.

”D/S”Bøfjord” ble bygget som fiskefartøy i tre. Byggestedet var ved Mikkelgardsnausta på Bølandet. Bygginga var påbegynt i 1913 og ferdigstillet i 1914.

Skipsbygger var Anders Kvande fra Bøfjorden, og byggestedet beskrives som et spartansk verft og med enkel redskap. Det vitner om god fagkunnskap og gode håndtverkere for å bygge et fartøy av denne størrelse, med begrensede hjelpemidler. Det var med sitt utgangspunkt og i den tid, et stort fartøy…” (utklipp frå nettsida til stiftinga Maritim Historie Nordmøre)

Verktøysamlinga er donert til museet av etterkommerane til Kvande. Det er snakk om rundt hundre forskjellige verktøy som alle har sin plass i skipsbygginga. Det er mykje spesialverktøy og høvlar som nyttast i utforminga av spesielle detaljar og det aller meste ser ut til å vere produsert lokalt. Ein del høvelstål er industriproduserte, men mange er også smidde, truleg lokalt. Anders A. Kvande har signert ein stor del av verktøyet, men noko ber også andre signaturar. Noko er forseggjort og flott, medan andre ting er grove og mindre påkosta i utføringa. Alt verktøy i samlinga vart dokumentert, med oppmåling av sentrale mål og vinklar og annan relevant informasjon ein kunne lese ut av gjenstandane. Heile samlinga vart også fotografert med nummerering og ført inn digitalt den 20.2.2016. Oppmåling og dokumentasjon vart utført av Peter Brennvik, Håkon T. Fjågesund, Robert Otnes og Alexander Haug. KVANDE.jpg

Bilete synet bygginga av ”Skrøyfa”, i Bøfjorden vinteren 1914-15. (bilete henta frå trollheimsporten.no)

 

 

 

 

Grindbygging etter Oalann og Geiranger.

I 2015 fikk eg og Torgeir Leivdal ein førsepurnad frå Vestnes kommune om å byggje ein gapahuk ved ein tursti som kommunen nyleg har bygd. Eg og Torgeir føreslo at kommunen kunne ta utgangspunk i ein lokal byggjeskikk, då tenkte vi på grindbygga. Grindbygga er ein av fleire andre  tradisjonelle ståande-konstruksjonar  som er representert på Vestnes.

Eg har budd og arbeid  nokre år i Geiranger har og fått kikka og spekulert eindel på grinbygg frå det området. Eg og Torgeir bestemte oss for å ta utgangspunkt i grindbygg frå det området.

Eg har lært grindbygging frå Trond Oalann, han representerer ein tradisjon frå Hordaland. Den tradisjonen passer ikkje heilt inn i tradisjonen frå Sunnmøre eller Romsdal. Grindbygga på indre-Sunnmøre har nokre skilnadar frå dei lengre sør, Den største skilnaden er at skråbanda ligg på innsida av staven og opp i rafta, ikkje utapå slik som lengre sør. Det gjer at byggjeprosessen må gjerast på ein annan måte. Dette oppdraget gav oss mogleheita til å eksperimentere med det.

 

Skottbenk fra Aure og 3 stålsplogar

For noko sia var eg og Anders Gimse på Saga til Pål Rune Vik og henta noko kledningsbord. Der kunne Pål Rune Vik syne oss ein skottbenk med tilhørande hølvar. Høvlanne og skottbenken kjem frå ein gard på Skogset ikkje langt i frå fergekaia i Arasvika.

Skottbenken er 73 cm høg og 4,80 m lang. Festemåten er med skru. Opphaveleg har den vore kortare då langborda var påskøyt i eine enden.

Høvlane var typiske 3 ståls plogar som ein ofte finn på Nordmøre. Den eine paret med høvlar kan høvle bord med ei tjukne på 1 3/4″ og det andre 1 1/2″

Her kjem nokre bilete av benk og høvlar.

 

 

Bygging av Skottbenk med hjelp frå Skottbenkbloggen.

I 2014 var det høvelmakarkurs på Romsdalsmuseet. I det høve fikk vi kikke på nokre gamle skottbenkar frå Romsmuseet si samling. Sidan eg er Romsdaling lyt eg nesten skaffe meg ein slik Romsdalsk-skottbenk.

Eg fann bilete, mål og inspirasjon på Skottbenkbloggen, medan Øyvind Vestad frå Romsdalsmuseet suplerte med fleire viktige bilete og mål.

Her kjem nokre bilete frå bygginga av føttene til benken.

Skottbenk frå Aaskard.

På Husasnotra dreiv me for ei tid sia med noko istandsettingsarbeid på eit stabbur i Surndal Kommune. Stabburet står på Aaskard i Surnadal Kommune og er truleg frå tidleg 1800 tall.

Langborda er 4,35 meter lang. Plasering av føttene på langborda er  1/5 – 3/5 – 1/5. (Det var det Roald Renmælmo som gjorde meg oppmerksom på) Beina på skottbenken er 73 cm høg. Når langborda blir lagt i, blir arbeidshøgda 76 cm.

 

Økser frå smia til Jarle Skorgen I Tresfjord.

Eg har fått kikka i smia til Jarle Skorgen i Tresfjord. Smia var starta i 1885 av Lars E. Kjøpstad. (f: 1858)

Vi fant to økser i smia som truleg er smidd i den. Desse har eindel fellesetrekk med dei andre øksefunna vi har i frå Tresfjord. Hans Skeidsvoll frå Tresfjord skriv i spørjelista frå snikkarhandtverket: ” Til snikring bruktest sjeggøks,bile. Til timbring “novøks” 6 merk tung”

Verktøykiste med verktøy frå “Krikjiin” Løvika, Tresfjord.

IMG_9370

Garden “Krikjiin” Slik den såg ut eingong på 60 tallet.

Eg har fått tak i verktøykista etter Anders Ivarson Løvik (1874 – 1968) frå garden “krikjiin” i Løvika inne i Tresfjorden. Vestnes Kommune.

Anders I. Løvik var far til Ivar, Sverre og Bjarne Løvik. Sønene starta Br. Løvik Båtbyggeri i 1938.

Eg har fotografert og tatt noko mål av alt verktyet som eg har frå den kista.

Det er mykje som tydar på at noko av verktkyet stammar fra far til Anders, Ivar Anders Løvik (1844-1930) Det ser slik ut på stil, stempel, overflatebehandling og “heimesmidde” høveltenner.

Reg. A.I.Løvik